Intervistimi i Baton Haxhiut nga policia para disa ditëve në Prishtinë ka ndezur një debat të madh, por pjesa më alarmante e kësaj drame nuk po ndodh në stacionin policor, por në hapësirën tonë virtuale, në media dhe në rrjet. Pavarësisht asaj se çka dikush mund të mendojë për analizat e Haxhiut, reagimet ndaj tij kanë nxjerrë në pah një kalbëzim të thellë të kulturës sonë qytetare.
Parimi Përtej Pajtueshmërisë
Duhet ta themi qartë: Të mbrosh të drejtën e dikujt për të mos u persekutuar nga shteti apo linçuar nga turma, nuk do të thotë të pajtohesh me idetë e tij. Personalisht, unë vazhdoj të mos pajtohem dhe të mos e pëlqej diskursin politik të Baton Haxhiut. Madje, kam shkruar më parë një artikull kritik ndaj tij, kur ai përdori një fotografi të vjetër familjare të Kryeministrit Kurti vetëm e vetëm për ta sulmuar atë – një veprim që e konsiderova të papranueshëm profesionalisht.
Në atë shkrim,ai kishte përdorur një fotografi familjare të Albin Kurtit për të ndërtuar një kritikë simbolike, duke pretenduar se imazhi zbulon një “ftohtësi” ose mungesë të ndjenjës kombëtare në jetën private të Kryeministrit. Esenca e shkrimit të tij ishte përpjekja për të argumentuar se stili i jetesës dhe prezantimi familjar i Kurtit dëshmojnë për një shkëputje nga vlerat tradicionale apo identiteti që ai propagandon politikisht.
Ndërsa argumenti im ishte se përdorimi i një fotografie familjare për sulme politike është një qasje e ulët dhe e paqëndrueshme, duke theksuar se jeta private e një lideri nuk duhet të shërbejë si mjet për të gjykuar kompetencën e tij qeverisëse.
Megjithatë, ne mund të pajtohemi për të mos u pajtuar (agree to disagree) dhe këtë duhet ta bëjmë në mënyrë civile. Pavarësisht nëse pajtohemi politikisht apo jo, ne mund të zgjedhim të respektojmë personin, edhe pa respektuar domosdoshmërisht mendimet e tij. Baton Haxhiu, si çdo qytetar tjetër i këtij vendi, ka të drejtat e tij të patjetërsueshme që duhen respektuar.
Linçimi Online: Kur Emrat e Vërtetë Fshehin Mungesën e Njerëzisë
Ajo që të vret sytë në rrjetet sociale është niveli i vrerit. Këta njerëz nuk janë anonimë; ata kanë emra dhe mbiemra, e megjithatë nuk hezitojnë të kërkojnë “kokën” e tij, të fyejnë nënën e tij dhe ta quajnë me epitete poshtëruese. Kjo nuk është liri shprehjeje, është dhunë verbale që tregon dështimin e edukatës sonë kolektive.
Është e pashpjegueshme se si policia mobilizohet me shpejtësi për një metaforë politike, ndërkohë që hesht përpara këtyre thirrjeve të hapura për dhunë. Nëse shteti ndërhyn vetëm kur preket figura e pushtetit, por mbyll sytë kur një qytetar kërcënohet me jetë dhe dinjitet nga një turmë digjitale, atëherë sistemi ynë i drejtësisë po dëshmon një standard të dyfishtë dhe shumë të rrezikshëm.
Fuqia e “Telekomandës” dhe Përgjegjësia Mediatike
Mund të jesh krejtësisht kundër stilit të Baton Haxhiut, arrogancës televizive apo ironisë që ai përdor – siç ishte rasti i komenteve të tij paragjykuese ndaj emrave të grave që u përfolën për postin e Presidentes. Ky diskurs, që tenton të zhvlerësojë figurën e gruas përmes stigmatizimit të emrit apo prejardhjes, nuk është thjesht një “mendim ndryshe”, por një dëshmi e nevojës për një standard të ri etik në studiot televizive të vendit tonë. Megjithatë, kjo mbetet prerogativa e tij dhe përgjegjësia e atyre që i japin mikrofonin.
Mjeti më i fuqishëm që kemi si shoqëri kundër asaj që na fyen inteligjencën dhe dinjitetin mbetet “telekomanda”.
Një gjë duhet të kuptojmë, që publiku është pronari i vërtetë i hapësirës publike; ai ka fuqinë ta ndërrojë kanalin ose ta fikë televizorin. Në momentin që audienca refuzon të bëhet pjesë e spektakleve të degraduara, ‘tregu i shikueshmërisë’ me çdo kusht do të ndryshojë.
Në anën tjetër televizionet dhe kryeredaktorët që prodhojnë emisione të këtij lloji, edhe ata duhet të mbajnë përgjegjësi morale dhe profesionale për cilësinë e debatit që i servojnë popullit. Por, zgjidhja nuk vjen përmes prangave apo hetuesisë policore; zgjidhja vjen përmes edukimit të audiencës dhe një presioni qytetar që kërkon llogari nga ata që mbushin ekranet tona me vrer, si dhe reformës së thellë të institucioneve rregullatore që sot duken të paralizuara.
Reforma e Domosdoshme: Komisioni i Pavarur i Mediave (KPM) dhe Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës (AGK) në Kryqëzim
Ky degradim i skajshëm nuk ka ndodhur brenda natës; ai është rezultat i një sistemi mediatik që është lënë pas dore nga vetë rojet e tij.
Reforma duhet të fillojë nga lart, nga bordet e institucioneve që kanë për detyrë të mbajnë rendin etik dhe profesional.
Komisioni i Pavarur i Mediave: Nevojitet një reformë rrënjësore në bordin e KPM-së. Nuk mjafton vetëm emërimi i emrave të rinj; nevojitet përfshirja e njerëzve me përvojë të dëshmuar profesionale, që nuk janë peng i agjendave politike. Bordi duhet të trajnohet dhe të fuqizohet për të rishikuar me seriozitet licencat dhe “remitin” e televizioneve. Pyetja që duhet të shtrojë KPM është: A po e përmbushin këto stacione misionin e tyre për informim dhe edukim, apo po e përdorin frekuencën publike për të helmuar shoqërinë për hir të klikimeve?
Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës: Ky institucion nuk mund të jetë një spektator i heshtur apo selektiv. AGK ka nevojë për njerëz që e kuptojnë se liria e shprehjes nuk mbrohet vetëm kur na pëlqen personi që flet.
Heshtja përballë skandaleve ‘dubioze’, ku liria e shprehjes vihet në pikëpyetje, është dorëzim profesional. Bordi i AGK-së duhet të jetë mbrojtësi i parë i standardeve dhe i pari që reagon kundër ndërhyrjeve policore në mendimin e lirë, por edhe kundër degradimit etik brenda vetë radhëve të gazetarisë. Vetëm duke pasur njerëz me integritet dhe përvojë në krye të këtyre organizatave, mund të shpresojmë në një fushë mediatike ku profesionalizmi triumfon mbi toksicitetin.
Një Thirrje për Dinjitet Publik
Baton Haxhiu mund të mbetet një figurë me të cilën shumë prej nesh nuk do të pajtohen kurrë. Por mënyra se si po trajtohet sot është një test i hapur për pjekurinë tonë si komb. Demokracia nuk matet me atë se sa fort mund ta godasim kundërshtarin kur ai është në shënjestër, por me atë se sa shumë jemi në gjendje të ruajmë njerëzinë tonë edhe në mes të mospajtimit më të thellë.
Është koha të ndalim këtë cikël urrejtjeje që po na shndërron në një shoqëri të paaftë për dialog.
Ne meritojmë një hapësirë publike ku fjala ka peshë, ku kritika nuk kthehet në linçim dhe ku dinjiteti i tjetrit është i pacenueshëm, pavarësisht bindjeve politike. Le të zgjedhim të jemi më të mirë se tash. Le të kërkojmë llogari nga institucionet, por mbi të gjitha, le të kërkojmë llogari nga vetja për mënyrën se si e trajtojmë njëri-tjetrin. Vetëm duke respektuar personin, edhe kur nuk pajtohemi me mendimin, mund të shpresojmë të ndërtojmë një shoqëri ku liria nuk është një privilegj i një grupi të caktuar, por një e drejtë e të gjithëve.
